Rem Sáng Là Gì? Nguyên Nhân & Cách chữa REM sáng cho bé

REM sáng là gì mà khiến không ít cha mẹ lo lắng khi thấy trẻ sơ sinh vặn mình gần sáng (4-5 gờ), có lúc ọ ẹ, có lúc gầm gè? Nếu bạn đang có những thắc mắc này thì hoàn toàn có thể yên tâm, đây là một hiện tượng giấc ngủ hoàn toàn bình thường và phổ biến ở trẻ nhỏ.

Ở bài viết này, NAMOD sẽ giúp bạn giải mã từ A – Z về giai đoạn REM sáng, đồng thời cũng cung cấp những giải pháp hiệu quả nhất đã được kiểm chứng để giúp bé yêu ngủ ngon và sâu giấc hơn.

Tìm hiểu giấc ngủ REM

Giấc ngủ REM (Rapid Eye Movement) hay còn gọi là giấc ngủ mắt chuyển động nhanh, là một trong hai giai đoạn chính của giấc ngủ là ngủ nông và ngủ động. Trong giai đoạn này, dù cơ thể bé đang nghỉ ngơi nhưng não vẫn hoạt động rất tích cực gần như lúc đang thức.

Mắt của bé sẽ chuyển động nhanh qua lại dưới mí mắt và cũng chính là lúc trẻ sơ sinh đang mơ, đang xử lý những thông tin đã học được trong ngày và cũng cố trí nhớ của, REM là một quá trình rất quan trọng cho sự phát triển não bộ ở bé.

REM Sáng Là Gì?

REM sáng là giai đoạn chu kỳ giấc ngủ REM (Giấc ngủ chuyển động mắt nhanh) diễn ra vào gần sáng sớm, khi trẻ dù mắt vẫn nhắm nhưng lại có những chuyển động mắt nhanh dưới mí mắt. Trong suốt giai đoạn, bé có thể xuất hiện những biểu hiện như phát ra âm thanh, trở mình và có thể tỉnh giấc nhiều hơn so với các thời điểm khác trong đêm.

Giai đoạn REM được gọi là “REM sáng” cũng vì xảy ra vào buổi sáng sớm ngay trước khi trẻ thức dậy và là một phần quan trọng của chu kỳ ngủ REM với các hoạt động não bộ cao, nhịp tim nhanh, hơi thở không đều và thường liên quan đến các giấc mơ.

Tại sao lại gọi là REM sáng?

Nguyên nhân là do chu kỳ giấc ngủ của trẻ sơ sinh rất ngắn, lúc này bé sẽ liên tục chuyển đổi giữa giấc ngủ sâu (NREM) và giấc ngủ nông (REM). Càng về sáng, thời lượng của giấc ngủ nông REM càng tăng lên khiến cha mẹ dễ dàng quan sát thấy các biểu hiện vặn mình, ọ ẹ của con hơn.

Giấc ngủ REM của người lớn với trẻ nhỏ

Sự khác biệt lớn nhất trong chu kỳ giấc ngủ REM ở trẻ sơ sinh so với người lớn chính là lý do khiến bé hay thức giấc và có biểu hiện REM sáng rõ rệt:

Ở trẻ sơ sinh:

• Chỉ có 2 giai đoạn ngủ chính (NREM và REM).
• Thời gian ngủ REM chiếm tới 50% tổng thời gian ngủ.
• Một chu kỳ ngủ rất ngắn, chỉ khoảng 45-60 phút.

Ở người lớn:

• Có tới 5 giai đoạn ngủ phức tạp hơn.
• Thời gian ngủ REM chỉ chiếm khoảng 20-25%.
• Một chu kỳ ngủ dài hơn nhiều, khoảng 90-120 phút.

Chính vì chu kỳ ngủ ngắn và có đến một nửa thời gian là ngủ nông (REM) nên trẻ sơ sinh rất dễ bị tác động bởi môi trường bên ngoài và thức giấc.

Đặc điểm của REM sáng ở trẻ sơ sinh

• Mắt chuyển động nhanh dưới mí, đặc trưng của giấc ngủ REM.
• Nhịp thở không đều, có thể ngưng thở ngắn rồi thở nhanh trở lại.
• Thân thể xuất hiện cử động giật mình hoặc co giật nhẹ ở tay chân.
• Khuôn mặt thay đổi biểu cảm: mỉm cười, cau mày…
• Não hoạt động mạnh, sóng não gần giống khi thức; nhịp tim và nhịp thở cũng dao động.
• Trẻ dễ bị đánh thức do não hoạt động ở mức cao.

Theo nghiên cứu, giấc ngủ REM là giai đoạn não xử lý thông tin, hình thành kết nối thần kinh, hỗ trợ phát triển trí nhớ, nhận thức, cảm xúc và thể chất.

Nhiều cha mẹ thường nhầm lẫn các biểu hiện của REM sáng với dấu hiệu bé đói và vội vàng cho con bú. Như vậy lại vô tình làm gián đoạn giấc ngủ quý giá của trẻ.

Dưới đây là những dấu hiệu rõ ràng giúp bạn nhận biết bé chỉ đang trong giấc ngủ động của mình:

• Chuyển động mắt: Mắt bé vẫn nhắm hoặc khép hờ nhưng bạn có thể thấy rõ đồng tử bên trong đang đảo qua lại nhanh chóng.
• Cử động cơ thể: Bé thường xuyên vặn mình, duỗi người, uốn éo, tay chân có thể co giật hoặc cử động nhẹ.
• Âm thanh khi ngủ: Bé phát ra các âm thanh như tiếng ọ ẹ, gầm gè, rên rỉ nhỏ trong miệng nhưng không mở mắt khóc to.
• Nhịp thở không đều: Đây là dấu hiệu rất đặc trưng, bé có thể thở nhanh, sau đó ngưng lại vài giây rồi mới thở tiếp.
• Thay đổi biểu cảm: Nét mặt của bé liên tục thay đổi, lúc thì nhăn trán, lúc lại bất chợt mỉm cười trong vô thức.
• Trạng thái ngủ: Bé có thể bất chợt tỉnh giấc, mở mắt lim dim rồi lại nhanh chóng tự ngủ lại mà không cần dỗ dành hay bú ti.

Cốt lõi: Quan trọng nhất là cha mẹ nên nhớ tất cả những biểu hiện trên đều diễn ra trong khi bé vẫn đang ngủ, không có dấu hiệu rúc tìm ti mẹ hay khóc to vì đói. Đây là điểm mấu chốt để giúp cha mẹ phân biệt giữa REM sáng và cơn đói thật sự của con.

Tầm quan trọng của REM sáng đối với sự phát triển trí não

Nhiều cha mẹ lo lắng khi thấy con ngủ không yên nhưng thực sự đây là hiện tượng hoàn toàn bình thường, đóng vai trò cực kỳ quan trọng cho sự phát triển toàn diện của trẻ sơ sinh, là dấu hiệu đáng mừng cho thấy con đang phát triển khỏe mạnh.

Cụ thể, giấc ngủ REM sáng có những lợi ích vượt trội như sau:

• Phát triển trí não và hệ thần kinh: Ở trong giai đoạn REM, não bộ của bé hoạt động rất tích cực liên tục kích hoạt các nơ-ron thần kinh giúp tăng cường kết nối giữa các vùng não, tạo ra một nền tảng vững chắc cho khả năng tư duy, giao tiếp và học hỏi của con trong tương lai.
• Cũng cố trí nhớ và khả năng học hỏi: Giấc ngủ REM được các chuyên gia ví như quá trình dọn dẹp và sắp xếp lại não bộ. Lúc này, mọi thông tin, hình ảnh, âm thanh mà bé tiếp nhận trong ngày sẽ được xử lý, phân loại và lưu trữ thành ký ức. Nhờ vậy có thể giúp bé học hỏi từ trải nghiệm, tăng khả năng phản xạ và thích nghi tốt hơn với môi trường xung quanh.
• Cân bằng cảm xúc và tâm lý: REM sáng là giai đoạn giúp con xử lý và phân loại cảm xúc nhờ đó có thể giúp ổn định tâm lý, giảm căng thẳng và tinh thần thoải mái mỗi khi thức dậy.
• Hỗ trợ phát triển thế chất: Giai đoạn REM sáng là thời điểm cơ thể bé tăng cường tiết hormone tăng trưởng, một yếu tố then chốt giúp trẻ phát triển chiều cao và cân nặng và cũng là thời điểm bé được nghỉ ngơi sâu để tái tạo năng lượng cho các hoạt động vui chơi và học hỏi hàng ngày.

Hướng dẫn 7 cách hỗ trợ bé vượt qua REM sáng

REM sáng quả thực là giai đoạn quan trọng nên phụ huynh không cần phải lo lắng tìm “cách chữa REM sáng cho bé”. Thay vì vậy, cha mẹ có thể hỗ trợ bé vượt qua REM sáng bằng một số cách dưới đây.

Cách 1: Tối ưu môi trường ngủ cho con

Môi trường ngủ có tác động trực tiếp đến giấc ngủ của trẻ sơ sinh. Theo các chuyên gia, một môi trường ngủ lý tưởng cần đáp ứng 3 yếu tố cơ bản sau:

• Phòng đủ tối: Bởi bóng tối sẽ giúp cơ thể bé sản sinh Melatonin (hormone gây buồn ngủ). Cha mẹ có thể dùng rèm cản sáng để giúp phòng đủ tối, giúp con không bị phân tâm nhờ đó ngủ sâu hơn.
• Đủ yên tĩnh: Nên hạn chế tối đa các tiếng ồn đột ngột có thể làm bé giật mình.
• Đủ mát mẻ: Nhiệt độ phòng lý tưởng cho trẻ sơ sinh là khoảng 20 -22 độ C, vì nếu nóng quá có thể khiến bé bị khó chịu, bứt rứt và không sâu giấc.

Cách 2: Sử dụng quấn/nhộng chũn và tiếng ồn trắng

Đây là bộ đôi trợ thủ đắc lực được rất nhiều cha mẹ trên thế giới tin dùng. Trong đó:

• Quấn/nhộng chũn: Giúp tái tạo lại môi trường ấm áp và chật hẹp như trong bụng mẹ, giúp bé cảm thấy an toàn hơn. Quan trọng nhất vẫn là khả năng giúp cố định tay chân và phản xạ giật mình ở trẻ nhờ việc quấn chũn.
• Tiếng ồn trắng: Những âm thanh có tần số đều đặn này giúp át đi những tiếng động bất chợt từ môi trường, tạo ra một dòng âm thanh tiên tục giúp bé dễ đi vào giấc ngủ và ngủ sâu hơn.

Cách 3: Bế lên đặt xuống – Đặt bé xuống khi còn thức nhưng đã buồn ngủ

Đây là bước đầu tiên nhưng khá quan trọng để dạy con kỹ năng tự ngủ, thay vì ru bé ngủ say trên tay rồi mới đặt xuống thì mẹ hãy đặt con vào cũi khi bé có dấu hiệu buồn ngủ (lim dim mắt, ngáp) nhưng vẫn còn thức. Mục tiêu là giúp con có cơ hội tự trấn an và học cách đi vào giấc ngủ mà không cần sự trợ giúp từ cha mẹ.

Cách 4: Chờ đợi và quan sát trong vài phút

Theo kinh nghiệm, hầu hết cha mẹ khi nghe tiếng con ọ ẹ, vặn mình trong gian đoạn REM sáng thì thường sẽ lao đến và bế bé lên ngay. Tuy nhiên, hãy thử chậm lại chờ trong khoảng 3-5 phút và quan sát, vì có thể bé đang tự chuyển giấc và nhanh chóng ngủ lại ngay sau đó. Và việc cha mẹ can thiệp quá sớm có thể sẽ đánh thức con dậy thật sự

Tham khảo: Nút chờ trong EASY.

Cách 5: Áp dụng lịch sinh hoạt EASY linh hoạt

Phương pháp EASY là một gợi ý tuyệt vời với 4 bước trong chu trình Eat (Ăn) – Activity (Chơi) – Sleep (Ngủ) – Your time (Thời gian cho mẹ), giúp tách biệt giữa ăn và ngủ giúp bé không bị phụ thuộc vào việc bú ti để ngủ, nhờ đó có thể giảm thiểu tình trạng đòi ti vặt mỗi khi ọ ẹ lúc gần sáng.

Ngoài ra, việc tạo ra một lịch trình sinh hoạt có thể đoán trước giúp bé cảm thấy an toàn và hình thành đồng hồ sinh học một cách tự nhiên.

Cách 6: Đảm bảo bé bú no trước giấc ngủ đêm

Mẹ hãy chắc chắn rằng cữ bú cuối cùng trước khi cho bé vào giấc ngủ đêm là một cữ bú chất lượng và con bú đủ no.

Việc loại nỏ nguyên nhân đói sẽ giúp cha mẹ tự tin hơn trong việc xác định những âm thanh của con lúc gần sáng chỉ đơn thuần là biểu hiện của giấc ngủ REM sáng ở trẻ sơ sinh.

Cách 7: Kỹ thuật vỗ về tại chỗ (hạn chế bế lên)

Nếu bé có vẻ khó chịu và không thể tự ngủ lại sau vài phút thì hãy thử các phương pháp an ủi nhẹ nhàng tại cũi thay vì bế bé lên.

Tham khảo hành động:

• Đặt một tay nhẹ nhàng lên ngực bé để con cảm thấy an tâm.
• Dùng tay còn lại vỗ nhẹ và đều nhịp vào mông hoặc lưng bé.
• Thì thầm những lời yêu thương nhẹ nhàng bên tai con.

Các yếu tố ảnh hưởng đến giấc ngủ REM của trẻ sơ sinh

Giấc ngủ REM của trẻ sơ sinh rất nhạy cảm và có thể bị ảnh hưởng bởi nhiều yếu tố cả bên trong lẫn bên ngoài vì vậy cha mẹ cần chú ý những điểm sau:

• Tuổi trẻ càng nhỏ thì tỉ lệ giấc ngủ REM càng cao, càng về sau, khi hệ thần kinh và chu kỳ ngủ của trẻ dần hoàn thiện thì tỉ lệ này sẽ giảm dần và giấc ngủ sâu sẽ kéo dài hơn trước.
• Tình trạng sức khỏe của bé cũng là một yếu tố quan trọng, vì bất kỳ có sự có chịu nào trong cơ thể cũng có thể làm gián đoạn giấc ngủ của trẻ.
• Môi trường xunh quanh bao gồm ánh sáng, tiếng ồn, nhiệt độ cũng làm giảm chất lượng của giấc ngủ REM hay REM sáng.
• Chế độ dinh dưỡng hay việc bé bị đói hay quá no cũng ảnh hưởng đến giác ngủ. Việc quá đói sẽ khiến bé không thể ngủ yên và quá no có thể gây ra tình trạng đầy bụng, ọc sữa làm gián đoạn giấc ngủ REM.
• Lịch trình sinh hoạt không đều đặn, giờ ngủ và giờ thức lộn xộn sẽ làm rối loạn đồng hồ sinh học của trẻ khiến bé khó đi vào giấc ngủ hoặc chất lượng giấc ngủ REM ở trẻ sơ sinh bị suy giảm.
• Một số yếu tố nhỏ nhặt khác như tã ướt, quần áo không thoải mái, môi trường ngủ không sạch sẽ hoặc vui chơi, kích thích quá mức trước giờ ngủ cũng gây ảnh hưởng đến giấc ngủ REM.

Những sai lầm cha mẹ cần tránh khi bé bị REM sáng

Trên thực tế, việc mắc sai lầm không đáng có vô tình khiến tình trạng giấc ngủ của bé tệ hơn cũng thường xuyên xảy ra. Vì vậy, hãy lưu ý tránh 3 hành động phổ biến dưới đây:

• Vội vàng bế bé lên ngay lập tức: Hành động này sẽ làm bé tỉnh giấc hoàn toàn khỏi giai đoạn ngủ nông và cắt đứt cơ hội để con tự học cách chuyển giấc.
• Cho bé ti ngay khi chỉ mới nghe tiếng ọ ẹ: Vì khi bé quen với việc an ủi bằng ti thì sẽ đòi hỏi điều đó mỗi khi thức giấc giữa đêm ngay cả khi không thực sự đói.
• Tạo ra tiếng động hoặc đèn phòng ngủ sáng: Việc bật đèn dù chỉ là đèn ngủ cũng sẽ gửi tín hiệu đến não bộ của bé khiến bé tỉnh giấc. Việc nói chuyện, di chuyển gây tiếng động cũng vậy, nó cũng gây kích thích và kéo bé ra khỏi giấc ngủ thay vì giúp con ngủ lại.

Khi nào rem sáng là dấu hiệu bất thường?

Dù đa số trường hợp REM sáng ở trẻ sơ sinh là hoàn toàn bình thường nhưng cha mẹ cũng vẫn cần phải cảnh giác cho những vấn đề nghiêm trọng có thể xảy ra. Hãy tin vào trực giác của mình và liên hệ với bác sĩ nhi khoa ngay nếu quan sát thấy:

• Bé vặn mình, gồng cứng người đến mức đỏ mặt hoặc tím tái, kèm theo nôn trớ nhiều, ọc sữa liên tục. Rất có thể đây là dấu hiệu liên quan đến dạ dạy hay vấn đề tiêu hóa khác.
• Bé không chỉ ọ ẹ mà là khóc thét lên một cách đau đơn, dữ dội và cha mẹ không thể dỗ bé nín bằng bất cứ cách nào.
• Nếu tình trạng ngủ không yên giấc kéo dài liên tục và ảnh hưởng đến sức bú của con dẫn đến việc bé không tăng cân, sụt cân.

Câu hỏi thường gặp về REM sáng (FAQ)

Dưới đây là một số câu hỏi thường gặp về vấn đề REM sáng ở trẻ sơ sinh.

Giai đoạn REM sáng kéo dài bao lâu?

Hiện tượng REM sáng thường có biểu hiện rõ rệt nhất trong khoảng 3 tháng đầu đời của trẻ, khi bé lớn hơn từ 4-6 tháng thì chu kỳ giấc ngủ sẽ dần trưởng thành, thời lượng giấc ngủ sâu tăng lên và bé học được cách tự chuyển giấc tốt hơn, nhờ vậy biểu hiện của REM sáng sẽ giảm dần và ít thấy hơn.

Có phải bé nào cũng sẽ trải qua REM sáng không?

Phải, 100% các em bé đều trải qua giấc ngủ REM vì vậy đây là một phần tất yếu và không thể thiếu trong chu kỳ giấc ngủ của con người. Tuy nhiên, các biểu hiện ra bên ngoài cũng như mức độ có thể khác nhau ở mỗi bé, một số bé có biểu hiện rõ ràng nhưng một số khác lại trải qua một cách nhẹ nhàng, yên ắng hơn.

Kết luận

Chăm sóc giấc ngủ cho trẻ sơ sinh chưa bao giờ là dễ dàng và hiện tượng REM sáng là một trong những thử thách đầu tiên mà rất nhiều cha mẹ phải đối mặt. Hy vọng qua bài viết này, bạn có thể thở phào nhẹ nhõm khi biết rằng những tiếng ọ ẹ, vặn mình của con lúc gần sáng không chỉ là điều bình thường mà nó còn là minh chứng cho thấy não bộ của con đang phát triển từng ngày.