Tummy Time Là Gì? Lợi Ích & Cách Tập An Toàn Cho Bé

Tummy time là gì? Đây là một khái niệm nói về một bài tập nền tảng quan trọng đối với trẻ sơ sinh mà mọi cha mẹ cần phải biết. Bài tập này gồm các động tác, tư thế khoa học không chỉ giúp bé phát triển cơ cổ, vai, lưng khỏe mạnh mà còn hỗ trợ ngăn ngừa hội chứng bẹp đầu.

Ở bài viết này, NAMOD sẽ giới thiệu các thông tin liên quan đến tummy time và hướng dẫn cha mẹ từ A – Z cách thực hiện tummy time đúng chuẩn và an toàn, giúp bé phát triển toàn diện hơn.

Tummy time là gì?

Tummy time là khoảng thời gian trẻ sơ sinh được đặt nằm sấp khi đang còn thức, dưới sự quan sát của cha mẹ hoặc người chăm sóc/bảo mẫu. Từ thế này có thể giúp trẻ sơ sinh rèn luyện các nhóm cơ quan trọng như cổ, vai, bụng. Đồng thời cũng có thể hỗ trợ phát triển kỹ năng vận động thô như lẫy, bò, cũng như tăng cường nhận thức về cơ thể, thị giác và phản xạ tự nhiên.

Hoạt động tummy time bắt nguồn từ các nghiên cứu y khoa và giáo dục sớm, nhằm khuyến khích trẻ sơ sinh có thể vận động nhiều hơn. Giúp phòng tránh hội chứng đầu phẳng do nằm ngửa quá lâu và giúp trẻ phát triển các kỹ năng vận động theo đúng lộ trình một cách tự nhiên nhất có thể.

Tummy time ra đời như thế nào?

Tummy time ra đời như một khuyến nghị y tế của Họ viện Nhi khoa Hoa Kỳ (AAP) nhằm khắc phục các hệ quả từ chiến dịch “Black to sleep” (Ngủ nằm ngửa). Đây là một chiến dịch rất thành công giúp giảm hơn 50% tỷ lệ đột tử ở trẻ sơ sinh (SIDS) sau năm 1992.

Tuy nhiên, việc cho bé nằm ngửa quá nhiều lại dẫn đến hội chứng bẹp đầu và chậm phát triển vận động do thiếu cơ hội rèn luyện nhóm cơ cổ, vai và lưng. Vì vậy từ năm 1994 – 1996, AAP đã bắt đầu khuyến khích tummy time, để giúp phát triển cơ bắp, kỹ năng vận động và giảm áp lực lên đầu mà vẫn đảm bảo an toàn khi các bé ngủ.

Lợi ích của tummy time

Việc tập tummy time cho trẻ sơ sinh thường xuyên rất có ích, nó không chỉ là một trò chơi, một hoạt động trong ngày mà là nền tảng vô giá cho sự phát triển của bé. Dưới đây là 5 lợi ích quan trọng nhất:

• Giúp cơ bắp ở cổ, vai lưng cứng cáp hơn: Đây giống như một bài tập GYM đầu đời của bé, vì việc nằm sấp và cố gắng ngóc đầu lên giúp nhóm cơ cổ, vai và lưng của bé khỏe mạnh. Đây chính là nền tảng vững chắc cho các kỹ năng vận động sau này đối với các con như lẫy (lật), trườn, bò và ngồi.
• Ngăn ngừa hội chứng bép đầu (hay còn gọi là đầu phẳng): Học viện Nhi khoa Hoa Kỳ (AAP) đã khuyến khích bé nên nằm ngửa khi ngủ để giảm nguy cơ đột tử (SIDS), nhưng nằm ngửa liên tục khi thức dậy có thể gây áp lực lên họp sọ non nớt dẫn đến hiện tượng bẹp đầu ở trẻ sơ sinh. Lúc này tummy time như một giải pháp giúp cân bằng để giữ cho đầu bé phát triển tròn và cân đối.
• Thúc đẩy kỹ năng vận động thô: Khi nằm sấp cũng là lúc bé học cách rướn người, xoay mình và phối hợp các bộ phận trên cơ thể. Đó là những bài học vận động thô (vận động toàn thân) đầu tiên, giúp bé học cách kiểm soát và làm chủ cơ thể mình tốt hơn.
• Giúp cải thiện thị giác và nhận thức ở trẻ: Khi bé nằm sấp thì có thể nhìn thấy thế giới xung quanh với một góc nhìn hoàn toàn mới, thay vì chỉ nhìn chằm chằm lên trần nhà. Việc này giúp kích thích thị giác, não bộ và khuyến khích con tò mò khám phá, nhận thức về môi trường xung quanh hiệu quả hơn.
• Hỗ trợ tiêu hóa và giảm đầy hơi: Đây là một lợi ích rất giá trị với các con, áp lực nhẹ nhàng lên bụng khi bé nằm sấp có thể giúp đẩy khí thừa trong dạ dày ra ngoài, từ đó có thể hỗ trợ tiêu hóa và làm giảm cảm giác khó chịu do đầy hơi.

Con nên tummy time từ khi nào và bao lâu?

Đây là hai vấn đề mà rất nhiều cha mẹ thường quan tâm.

Thời điểm tốt nhất để bắt đầu tummy time cho bé

Theo các chuyên gia, với trẻ sơ sinh đủ tháng và khỏe mạnh thì cha mẹ có thể cho bé tập tummy time ngay từ ngày đầu tiên trở về nhà. Không cần phải quá lo lắng về việc cuống rốn của bé chưa rụng, mà có thể bắt đầu cho bé tập bằng các tư thế rất nhẹ nhàng như đặt bé nằm sấp trên ngực mình (ngực kề ngực) để bé làm quen.

Thời điểm tốt nhất để tập tummy time trong ngày:

• Khi bé thức, tỉnh táo và vui vẻ. Lý tưởng nhất là sau khi bé ngủ dậy hoặc sau khi thay tã.
• Tuyệt đối không tập khi bé vừa ăn no, vì việc nằm sấp ngay sau khi bú có thể gây áp lực lên dạ dày khiến bé dễ bị trớ sữa và khó chịu, tốt nhất là nên đợi ít nhất từ 30-45 phút sau khi bé ăn xong.

Lộ trình tập tummy time bao lâu là đủ?

Có một nguyên tắc vàng mà nhiều chuyên gia khuyến cáo là nên tập tummy time bắt đầu từ chậm và từ từ tăng dần, luôn chú ý quan sát bé, đừng ép con tập quá sức. Qua đó, lộ trình tummy time được chia thành 3 giai đoạn như sau:

Giai đoạn sơ sinh (0-1 tháng):

• Bắt đầu rất nhẹ nhàng, chỉ 1-2 phút/lần.
• Tần suất 2-3 lần/ngày.
• Mục tiêu giúp bé làm quen với tư thế mới.

Giai đoạn 2-3 tháng:

• Thời lượng tăng dần thời gian lên 5-10 phút/lần.
• Tần suất nhiều lần trong ngày, chia nhỏ ra.
• Mục tiêu đạt tổng cộng khoảng 30-60 phút nằm sấp mỗi ngày.

Giai đoạn 4-6 tháng:

• Bé đã khỏe hơn, có thể tập 15-20 phút/lần.
• Tần suất 3-5 lần/ngày.
• Lúc này, bé sẽ bắt đầu chủ động hơn, tự lẫy (lật) và tự nằm sấp chơi.

Hướng dẫn cách tập tummy time an toàn

Một kinh nghiệm khá hữu ích khi áp dụng tummy time là để bé hợp tác và đạt hiệu quả cao nhất, thì cha mẹ nên bắt đầu từ các thư thế âu yếm rồi tăng dần độ khó lên. Dưới đây là các hướng dẫn đầy đủ nhất có thể giúp cha mẹ áp dụng thành công.

Các tư thế tummy time nền tảng (bắt đầu tư sơ sinh)

Dưới đây là 3 tư thế an toàn và cơ bản nhất, rất phù hợp để bắt đầu ngay từ những ngày đầu tiên cho trẻ sơ sinh khi mới vừa về đến nhà.

• Ngực kề ngực (Chest to chest): Cha mẹ nằm ngửa (có thể kê gối để tạo độ dốc nhẹ) và đặt bé nằm sấp ngay trên ngực mình. Đây là tư thế tốt nhất đối với trẻ sơ sinh, giúp bé cảm thấy an toàn khi nghe nhịp tim và hơi ấm của cha mẹ, đồng thời lực hấp dẫn sẽ giúp bé tự nhiên ngóc đầu lên nhìn mặt bạn.
• Nằm sấp trên đùi (lap lay): Cha mẹ ngồi vững trên ghế, đặt bé nằm sấp vắt nang qua đùi, có thể vắt chéo chân để tạo một góc nghiêng nhẹ giúp bé dễ ngẩng đầu hơn. Động tác này rất tiện lợi và có thể áp dụng thực hiện ở bất cứ đâu, giúp giảm đầy hơi và khó chịu cho bụng của bé.
• Nằm sấp trên sàn (floor play): Trải một tấm thảm chơi hoặc chăn mỏng, bằng phẳng, không lún xuống sàn rồi đặt bé nằm sấp lên. Đây là tư thế tập các nhóm cơ lưng, cổ, vai hiệu quả nhất, cung cấp một mặt phẳng chắc chắn để bé có thể dùng lực tay, vai và lưng để đẩy người lên.

Các động tác tummy time và biến thể nâng cao (giúp bé hứng thú hơn)

Khi bé đã quen với các tư thế cơ bản thì có thể tham khảo thử các động tác này để tăng độ khó và tạo sự thú vị.

• Tư thế máy bay bay: Dùng cẳng tay và lòng bàn tay đỡ dọc phần ngực và bụng của bé, tay còn lại giữ lưng hoặc mông. Cha mẹ có thể bế bé như thế này để đi dạo quanh nhà và giới thiệu cho con các đồ vật khác nhau. Với sự di chuyển nhẹ nhàng của động tác này, bé sẽ có thể rèn luyện được nhóm cơ cổ và lưng mà không hề nhận ra là mình đang tập luyện.
• Nằm sấp có hỗ trợ (bằng khăn cuộn): Lấy một chiếc khăn tắm mỏng, cuộn tròn chắc chắn. Sau đó đặt cuộn khăn này dưới ngực bé, ngay sát nách để hai tay bé đưa về phía trước. Đây là một tuyệt chiêu có thể áp dụng cho các bé ghét tummy time, vì khăn cuộn giúp nâng nhẹ phần thân trên, làm bé đỡ mỏi và dễ dàng ngẩng đầu hơn.
• Nằm trên bóng tập: Động tác tummy time này dành cho bé đã cứng cáp hơn. Cha mẹ đặt bé nằm sấp trên một quả bóng tập yoga lớn, tay giữ chặt hông và lưng bé, lăn bóng qua lại trái phải một cách nhẹ nhàng. Động tác này giúp rèn luyện khả năng thăng bằng và các nhóm cơ sâu nên rất tốt cho nhận thức cơ thể.

Kinh nghiệm giúp bé hợp tác để tập tummy time

Việc bé quấy khóc khi tập tummy time là rất bình thường nên ba mẹ đừng lo lắng, thường bé sẽ không phải khóc vì đau mà vì đây là công việc tốn sức, khiến con mệt.

Mẹo hay mà cha mẹ có thể áp dụng là:

• Đừng chỉ đứng nhìn mà hãy cũng nằm xuống sàn, đặt mặt đối diện ngang tầm mắt với con. Việc giao tiếp bằng mắt, hát, nói chuyện, làm biểu cảm vui nhộn là cách khuyến khích hiệu quả nhất cho con.
• Đặt một chiếc gương an toàn, sách vải (có màu tương phản cao như đen, trắng đỏ, ảnh đen trắng cho trẻ sơ sinh) hoặc đồ chơi yêu thích ngay trước mặt để kích thích sự tò mò của bé.
• Đôi khi việc cởi bớt quần áo (chỉ mặc tả) trên một tấm thảm sạch sẽ có thể mang lại trải nghiệm cảm giác mới lạ, giúp bé thoải mái và thích thú hơn.
• Đừng ép bé tập, thà tập 5 lần (mỗi lần 1 phút) còn hơn là ép bé tập 1 lần 5 phút trong nước mắt.
• Hãy dừng lại khi bé cảm thấy mệt và thử lại vào các cữ thức sau trong ngày.

Cảnh báo an toàn y tế bắc buộc đối với tummy time

Để đảm bảo an toàn tuyệt đối thì tốt nhất cha mẹ phải tuân thủ các nguyên tắc sau đây:

1. Tuyệt đối không bao giờ rời mắt khỏi bé, dù chỉ một giây, khi bé đang tummy time.
2. Tummy time là để chơi, không phải để ngủ vì vậy chỉ tập khi con còn thức. Nếu bé có vẻ buồn ngủ hoặc ngủ gật, hãy lập tức lật bé trở lại tư thế nằm ngửa an toàn.
3. Chỉ tập trên sàn hoặc thảm chơi bằng phẳng, chắc chắn, không lún.
4. Tuyệt đối không tập tummy time trên gối ngủ, đệm lún hoặc gối chống trào ngược. Những vật dụng mềm này có thể làm tăng nguy cơ ngạt thở nghiêm trọng (SIDS) và không hiệu quả cho việc tập luyện. (Chỉ sử dụng khăn cuộn chắc chắn như Hướng dẫn 2).
5. Không tập ngay sau khi bé vừa bú no mà hãy đợi ít nhất 30-45 phút để tránh bị trớ sữa hoặc khó chịu.

Giải đáp thắc mắc thường gặp khi tập tummy time

Bé bao nhiêu tháng thì bắt đầu tập tummy time?

Theo Học viện Nhi khoa Hoa Kỳ (AAP) thì đối với các bé sơ sinh khỏe mạnh, đủ tháng có thể bắt đầu tập tummy time ngay từ ngày đầu tiên về nhà, mà không cần đợi rụng rốn. Có thể bắt đầu bằng tư thế “Ngực kề ngực” (đặt bé nằm sấp trên ngực mẹ) trong 1-2 phút.

Cần lưu ý gì khi tập Tummy time cho bé 1 tháng tuổi?

Bé 1 tháng tuổi vẫn còn rất non nớt vì vậy cha mẹ nên ưu tiên hàng đầu là sự an toàn và thoải mái. Cụ thể như sau:

• Ưu tiên tư thế “Ngực kề ngực” vì đây là cách tốt nhất giúp bé cảm thấy an toàn khi được mẹ âu yếm.
• Nên nhẹ nhàng tuyệt đối và chỉ nên tập khi bé vui vẻ, tỉnh táo.
• Không ép buộc và nếu bé khóc thì hãy dừng lại ngay vì 1 phút cũng được tính là tập.
• Luôn giám sát và không bao giờ rời mắt khỏi bé.

Tại sao bé khóc và không thích tummy time?

Cha mẹ hoàn toàn yên tâm vì đây là điều hoàn toàn bình thường. Bé có thể mệt, mỏi và nãn, tốn sức vì phải dùng rất nhiều sức để nhấc chiếc đầu nặng của mình lên. Hoặc đôi khi bé đã quen nằm ngữa hoặc được bé nên chưa quen với việc nằm sấp, khó chịu khi nhìn thế giới ở một góc nhìn mới (nhìn thẳng thay vì ngửa mặt nhìn trần nhà như trước).

Dùng đồ chơi gì để khuyến khíc bé nâng đầu?

Một số vật dụng được các chuyên gia khuyên dùng với mục đích kích thích thị giác và thính giác của bé khi tummy time là:

• Gương an toàn (không vỡ): Khiến bé tò mò khi thấy người bạn trong gương.
• Sách vải tương phản cao: Loại sách được làm từ vải có hai màu trắng đen hoặc sặc sỡ đối với bé lớn hơn.
• Hình ảnh đen trắng cho trẻ sơ sinh: Cũng tương tự sách vải tương phản.
• Đồ chơi phát ra âm thanh (xúc xắc, đồ chơi bóp bíp): Đặt trước mặt bé và lắc nhẹ để thu hút sự chú ý.
• Chính cha mẹ: Đây là vũ khí lợi hại nhất và khiến bé rất thích thú. Hãy cùng nằm xuống sàn, ngang tầm mắt bé, nói chuyện và làm biểu cảm vui nhộn.

Có nên tậm tummy time trên gối chống trào ngược không?

Tốt nhất là không nên, vì các chuyên gia nhi khoa nghiệm cấm dùng gối mềm, gối lún hoặc gối chống trào ngược để tập tummy time. Lý do là vì gối mềm có thể làm tăng nguy cơ bé úp mặt và không thể tự thoát ra, trong khi bé cần một bề mặt chắc chắn, bằng phẳng để có điểm tựa và dùng lực đẩy lên.

Tư thế tummy time nào phù hợp cho trẻ có cổ yếu hoặc dị tật?

Nếu bạn lo lắng con mình có vấn đề về trương lực cơ (cổ quá yếu) hoặc có bất kỳ dị tật bẩm sinh nào thì bắt buộc phải hỏi ý kiến bác sĩ nhi khoa, không nên tự ý tập theo hướng dẫn chung chung.

Tư thế an toàn và phù hợp nhất với các bé này chính là “ngực kề ngực” trên người mẹ (tư thế nằm ngả lưng) nhưng cũng cần có sự xác nhận của bác sĩ.

Nếu bỏ qua tummy time thì có sao không?

Tuy có rất nhiều cha mẹ không biết tummy time là gì, nhưng thực tế có thể chúng ta vô tình tập nó cho con theo bản năng. Theo thống kê, việc bỏ qua tummy time có thể dẫn đến 2 vấn đề chính là hội chứng bẹp đầu và khiến trẻ chậm phát triển vận động thô. Khiến các mốc phát triển quan trọng như lẫy, trườn, bò và ngồi chậm hơn.

Lưu ý an toàn khi tập tummy time

Nên nhớ rằng sự an toàn của bé luôn luôn là ưu tiên hàng đầu cần quan tâm, vì vậy dù tập tummy time ở tư thế nào cũng cần lưu ý các vấn đề sau đây:

• Không bao giờ rời mắt khỏi bé dù chỉ một giây khi tập (Phải giám sát 100%).
• Luôn tập tummy time khi bé tỉnh táo, nếu con buồn ngủ hoặc ngủ gật thì nên đặt bé ở tư thế nằm ngửa an toàn (tư thế ngủ được AAP khuyến nghị).
• Chỉ nên tập ở mặt phẳng chắc chắn, thảm chơi chuyên dụng, không tập trên đệm lún, gối mềm, sofa hoặc gối chống trào ngược.
• Luôn đợi ít nhất 30-45 phút sau khi bé bú no mới được tập để tránh việc gây áp lực lên dạ dày, khiến bé bị trớ sữa và khó chịu.
• Đảm bảo không gian xung quanh không có chăn, gối, đồ chơi mềm hoặc bất cứ vật gì bé có thể vô tình úp mặt vào.
• Luôn giữ vệ sinh tay sạch sẽ trước khi bế và cho bé tập tummy time để tránh ảnh hưởng đến sức khỏe hoặc lây nhiễm chéo với con.
• Thời gian tập ban đầu nên ngắn với khoảng 1-2 phút mỗi lần rồi sau đó tăng dần theo khả năng của bé.
• Nên dừng lại nếu bé có dấu hiệu mệt, khó chịu hoặc quấy khóc.

Kết luận

Nhìn chung, tummy time không chỉ là một bài tập thể chất mà còn là một hành trình quan trọng giúp con khám phá thế giới và gắn kết tốt với cha mẹ. Việc bắt đầu sớm và áp dụng đúng cách sẽ giúp tạo nền tảng vững chắc để con phát triển tốt hơn sau này.

Tuyên bố Y tế (Medical Disclaimer): Bài viết này chỉ cung cấp thông tin tham khảo, không thay thế cho chẩn đoán hoặc tư vấn y tế. Nếu bạn có bất kỳ lo lắng nào về sự phát triển của con, hãy liên hệ với các chuyên gia tại NAMOD hoặc bác sĩ nhi khoa để được tư vấn trực tiếp.

Thông tin tham khảo thêm:

• Link: https://www.healthychildren.org/English/baby/baby-basics/Pages/Back-to-Sleep-Tummy-to-Play.aspx. Trang “HealthyChildren.org” là trang chính thức của AAP dành cho phụ huynh. Bài viết này giải thích lý do tại sao chiến dịch “Back to Sleep” (Ngủ nằm ngửa) phải đi kèm với “Tummy to Play” (Chơi nằm sấp), hướng dẫn cách thực hiện và lợi ích.
• Link: https://www.who.int/publications/i/item/9789241550536. WHO khuyến nghị rằng trẻ sơ sinh (dưới 1 tuổi) nên có ít nhất 30 phút nằm sấp (tummy time) phân bổ trong cả ngày khi còn thức.
• Link: https://www.cdc.gov/ncbddd/childdevelopment/milestones-act-early.html. CDC tích hợp “tummy time” vào các khuyến nghị về cột mốc phát triển. Họ giải thích rằng tummy time giúp bé xây dựng cơ bắp cần thiết để đạt các mốc như ngóc đầu, ngồi và bò.